Fundacja Marka Kamińskiego
ZAPRASZAMY NA NIESAMOWITĄ PRZYGODĘ Z GÓRĄ LODOWĄ O IMIENIU
Na dalekiej północy, gdzie zimno i jasno, żyje młoda góra lodowa o imieniu "Lulie", niecierpliwie czekając na oderwanie od grenlandzkiego paku lodowego ...... tak zaczyna się niesamowita opowieść napisana ...

PIERWSZA WYSTAWA FOTOGRAFII Z WYPRAWY
Moi Drodzy! Od września do listopada planujemy zaprezentować światu po raz pierwszy fotografie z historycznej wyprawy RAZEM NA BIEGUN. Więcej informacji ...

NA BIEGUN Z FUNDACJĄ MARKA KAMIŃSKIEGO
Wszystkich, ale to naprawdę wszystkich, bez wyjątku zapraszamy do akcji edukacyjnej "Razem na biegun". Zrobimy wszystko co w naszej mocy, aby każdy z Was rozpoczął drogę ku własnym "biegunom".Chcemy z tym przesła...

Biegun zdobyty!
Wyprawa "Razem na biegun" zakończyła się sukcesem. 24 kwietnia o godzinie 16.16 jej uczestnicy, Marek Kamiński, Jaś Mela, Wojtek Moskal i Wojtek Ostrowski, szczęśliwie dotarli na Biegun Północny. Jeszcze w piątek rano Ma...


Jasiek i Marek mają jeszcze trzy dni na dotarcie do bieguna północnego. Na niedzielę zaplanowany jest lot helikopterem na dryfującą stację polarną Borneo. Uczestnikom wyprawy do celu pozostało jeszcze 19 km. Wczoraj...

Trzymamy kciuki
Trzymajcie mocno kciuki za naszych polarników. Do celu zostało im jeszcze 22 km. Zdobycie bieguna planują na 24 kwietnia. Nie są pewni czy uda im się dojść do tego czasu. Warunki są bardzo ciężkie. Na swojej drodze napo...

Spotkanie na lodzie
Z ostatniej relacji polarników wynika, że pogoda na biegunie pogarsza się. Jest słaba widoczność, chmurzy się i wieje silny wiatr. Temperatura waha się w okolicach – 25 stopni Celsjusza. Dziś w nocy naszych polarni...

19 kwietnia 2004
Nasi podróżnicy są już na półmetku. Codziennie pokonują od 5 do 10 km. Nam taki dystans nie wydaje się długi, ale Jasiek, Marek i Wojtkowie, podczas marszu muszą bardzo uważać. Na swojej drodze spotykają liczne utrudnien...

15 kwietnia, godz. 21:55 - Jasiek Mela
Wstaliśmy dziś przed godz. 10 rano. Najpierw mieliśmy łączenie z Polską, a potem mieliśmy czas dla siebie: zjedliśmy śniadanie, złożyliśmy namioty, pożegnaliśmy się ze znajomymi i wyruszyliśmy w drogę. Przeszliśmy prawie...

Wczoraj o godz. 21.45 Marek Kamiński podczas rozmowy przez telefon satelitarny powiedział nam...
O godzinie 16.30 dotarliśmy po krótkim locie samolotem na dryfującą stację Borneo, skąd jutro rozpoczniemy nasz marsz w kierunku Bieguna Północnego. Nasz punkt startowy znajduje się dokładnie na pozycji 89 stopień 22 mi...

      
Janek przygotowywał się do wyprawy pod opieką zespołu konsultantów...
Biegun to nie tylko zimno ale I także piekne widoki...

Ściągnij super plakat Szkoły pod biegunem!!

pobierz(1.42MB)


 
dostępne lekcje: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11     

Nadzór merytoryczny, metodyczny i językowy nad lekcjami pełni portal edukacyjny

Autor: Józef Kunicki
Nauczyciel geografii w LO w Olecku





Co o biegunie wiedzieć powinniśmy?

1. Co to jest biegun północny?

Biegun Północny - magiczne miejsce, przyciągające od lat swoją tajemniczością i niedostępnością. Pomimo skrajnych, wyjątkowo trudnych warunków życia w tym rejonie, wielu śmiałków stawiało mu czoła. Niektórzy poświęcili biegunowi i w ogóle Arktyce swoje życie. Co kryje się daleko na północy? Czy w ogóle można tam dotrzeć? A jeżeli tak, to za jaką cenę?

Biegun Północny

Co to jest biegun północny? To oś obrotu Ziemi (nazywana osią ziemską) która przechodzi przez środek Ziemi i przecina jej powierzchnię w dwóch punktach, które nazywamy biegunami geograficznymi. Jako że podstawy nowożytnej astronomii powstawały gdzieś w naszych okolicach, biegun położony bliżej jasnej Gwiazdy Polarnej przyjęto umownie nazywać biegunem północnym. Dokładne pomiary wykonane w ostatnich latach wykazały, że Ziemia pod wpływem różnych czynników zwalnia swe obroty o tysięczne części sekundy na dobę, bieguny zaś przesuwają się w skali kilku centymetrów. Potem wszystko wraca do normy. Maksymalne przesunięcia biegunów mieszczą się w granicach 20 metrów.


2. Dlaczego Gwiazda Polarna jest taka wyjątkowa?
Biegun Północny

Wysokość Gwiazdy Polarnej nad horyzontem mierzona w stopniach odpowiada szerokości geograficznej danej miejscowości. Metoda ta jest jednak niezbyt precyzyjna, ponieważ oś niebieska nie przechodzi dokładnie przez Gwiazdę Polarną. Gwiazda Polarna jest widoczna tylko na półkuli północnej. Szerokość geograficzną punktu na powierzchni Ziemi wyznaczano kiedyś, określając wysokość Gwiazdy Polarnej nad horyzontem, czyli gwiazdy widocznej najbliżej bieguna północnego niebieskiego (obecnie jest nią najjaśniejsza gwiazda Małej Niedźwiedzicy).


Dzisiaj położenie geograficzne możemy precyzyjnie odczytać dzięki GPS (z ang. Global Positioning System) - ogólnoświatowemu satelitarnemu systemowi radionawigacyjnemu. System ten tworzą satelity znajdujące się na geostacjonarnych orbitach. Obejmują one swoim zasięgiem Ziemię w taki sposób, aby urządzenie, którym posługuje się użytkownik, było w zasięgu co najmniej trzech satelitów. Pozwala to na niespotykaną wcześniej precyzję w ustalaniu pozycji geograficznej.


3. Co to jest Arktyka?

Arktyka to region wokół północnego bieguna geograficznego w strefie polarnej i subpolarnej obejmujący prawie w całości Ocean Arktyczny z wyspami oraz północną części Eurazji i Ameryki Północnej (również Grenlandia i Archipelag Arktyczny).


4. Co wskazuje igła magnetyczna kompasu?

Kompas nie pokazuje geograficznego kierunku północy. Problem polega na tym, że igła magnetyczna kompasu ustawia się w linii sił pola łączących bieguny magnetyczne, które nie pokrywają się z osią obrotu Ziemi wyznaczającą bieguny geograficzne, w oparciu o które zbudowane są siatki map. W skrajnym przypadku różnica pomiędzy kierunkiem magnetycznym wskazywanym przez kompas (w uproszczeniu), a kierunkiem geograficznym może sięgnąć 180 stopni. Tak więc znajomość tej poprawki (zwanej deklinacją magnetyczną) jest istotna dla podróżnika, który chce określić dokładnie kierunki.


Wokół wewnętrznego jądra ziemskiego, które może być ciałem stałym, krąży płynne, zjonizowane jądro zewnętrzne. W trakcie ruchu obiegowego Ziemi następuje w nim przepływ prądu elektrycznego wzbudza on pole magnetyczne (podobnie jak w elektromagnesie).
Dzięki dokładnym pomiarom odchylenia igły magnesu od poziomu w roku 1831 r. angielski podróżnik James Clarke Ross zlokalizował jeden z biegunów magnetycznych oraz obliczył miejsce położenia drugiego bieguna magnetycznego.


Bieguny magnetyczne nie pokrywają się z geograficznymi. Na skutek przyjętej konwencji, określającej biegun igły magnetycznej skierowany na północ jako północny, północny biegun magnetyczny Ziemi znajduje się na południu, a południowy na północy.


Rysunki i zdjęcia na podstawie stron:
http://zjawiskaprzyrodnicze.webpark.pl/sily015.html
http://www.elboxedu.com.pl/karta.php3?l=158
http://pl.wikipedia.org/wiki/Kompas_magnetyczny


5. Jaka jest grubość lodu na biegunie?

Na Morzu Arktycznym w wyniku zamarzania wody morskiej przeciętna grubość pokrywy lodowej wynosi 3 metry.


6. Czy Grenlandia jest wyspą?

Grenlandia jest największą wyspą na kuli ziemskiej. Ze względu na usytuowanie na północy, gdzie Ocean Atlantycki łączy się z Morzem Arktycznym, Grenlandia otoczona jest głównie przez zimne prądy oceaniczne ustawicznie ochładzające wybrzeże. W połączeniu z zimnem rozchodzącym się z lądolodu składa się to na arktyczny klimat Grenlandii.
Czasza lodowca pokrywa 1.833.900 km2, co stanowi 85% całkowitej powierzchni Grenlandii i rozciąga się 2500 km z północy na południe oraz 1000 km ze wschodu na zachód. Grubość pokrywy lodowej, która stanowi 10% zasobów świeżej wody na ziemi, dochodzi w centrum do 3 km. Przestrzeń wolna od lodu zajmuje 350.000 km2 i jest ośmiokrotnie większa od obszaru Danii.



7. Roślinność Arktyki

Roślinność strefy polarnej poza arktyczną granicą lasu. Składa się z roślin zielnych (głównie traw i turzyc), niskich krzewinek, karłowatych drzew (brzoza, wierzba) oraz mchów i porostów. Podobne warunki siedliskowe powodują, że roślinność arktyczna jest podobna nieco do alpejskiej roślinności.



8. Zwierzęta Arktyki

Ze względu na surowy klimat, susze latem i zamarzanie zimą, liczba ssaków lądowych jest bardzo ograniczona.

Żyją tam:

  Ten słynny niedźwiedź osiąga długość 2,5 m, zaś jego wysokość 1,2-1,4 m; ciężar - 700 kg. Żyje na całym obszarze Arktyki, dawniej nękany polowaniami. Dziś jest pod ochroną. Naszą planetę zamieszkuje 20 tys. okazów tych zwierząt, ale nadal uważany jest za gatunek zagrożony.

  Mors występuje w dwóch odmianach atlantyckiej (pozostało z nich 24-26 tys. okazów) i wschodniej (jest ich ponad 200 tys.). Osiągają długość 3,75 m (płetwy 50-57 cm). Żyją w morzach północy i mogą na nie polować jedynie Eskimosi.

  Jest mniejszy od zwykłego rudego lisa. Zamieszkuje Północną Amerykę i wyspy mórz północy w Eurazji. Zimą przyobleka się w białe futro.

  Na północnych terenach żyje mnóstwo podgatunków wilków. Są duże i przeważnie mają białe futro. Ale można spotkać od czasu do czasu wilki czarne. Do tego gatunku należy także leśny wilk kanadyjski.

  Na tego interesującego woła piżmowego dawniej polowano dla wspaniałego futra. Długość jego przedstawicieli dochodzi do 1,8 m, wysokość 1,1-1,5 m. Występują dwie odmiany woła piżmowego. Z odmiany kanadyjskiej żyje około 10 tys. sztuk, zaś z odmiany drugiej 11 tys. zamieszkuje Grenlandię, a 1500 Alaskę.

  Spośród wszystkich płetwonogich te były najbardziej przetrzebione przez myśliwych. Ich długość osiąga prawie 2 m, zaś ciężar waha się od 200 do 300 kg.


9. Jaki panuje klimat w środku Grenlandii?

Klimat wnętrza Grenlandii jest niezwykle surowy. Średnia roczna temperatura powietrza wynosi tu -30°C, zimą nierzadko spadając poniżej -50°C. Pas wybrzeża Grenlandii, zwłaszcza w południowej części wyspy, charakteryzuje się znacznie łagodniejszym klimatem. Na południu przeciętnie 200 dni w roku ma średnią temperaturę powyżej 0°C, kilkanaście dni zaś powyżej 10°C. Średnie roczne opady notowane w stolicy (Godthab) wynoszą 570 mm, średnia temperatura lipca od 3 do 11°C, lutego od minus 12 do minus 6°C. To klimat okołobiegunowy (polarny).


10. Jak działa GPS?

Globalny System Pozycjonowania GPS (Global Positioning System) - jest to satelitarny system przeznaczony do szybkiego i dokładnego wyznaczania współrzędnych geograficznych określających pozycję anteny odbiornika w przestrzeni. Sygnały odbierane przez dowolny odbiornik GPS dostępne są w sposób ciągły, niezależnie od warunków pogodowych, w dowolnym czasie i miejscu (pod warunkiem że antena "widzi niebo" - może się zdarzyć, że nie będzie można ustalić pozycji np. w tunelu).

Globalny System Pozycjonowania (GPS) składa się z 24 satelitów poruszających się wokół Ziemi po kołowych orbitach o nominalnej wysokości 20183 km nad powierzchnią naszej planety. Satelity rozmieszczone są w sześciu płaszczyznach orbitalnych, nachylonych do równika pod kątem 55 stopni. Każdy satelita okrąża Ziemię w 11 godzin i 58 minut. Parametry orbit są kontrolowane przez stacje naziemne.

Rysunek przedstawia schemat konstelacji satelitów Globalnego Systemu Pozycjonowania (GPS) Satelity wysyłają sygnały radiowe na częstotliwościach ok. 1,5 GHz pod kontrolą zsynchronizowanych ze sobą wzorców czasu. Na podstawie różnic czasu w jakim docierają do odbiornika sygnały z satelitów i co za tym idzie różnic drogi, mikroprocesor w odbiorniku dokonuje obliczenia pozycji odbiornika. Warto pamiętać że:

  • Sygnały docierające do odbiornika z poszczególnych satelitów są poniżej poziomu szumów i do ich dekodowania stosowane są wyszukane techniki demodulacji,
  • Dokładność orbity satelity (odchyłka od teoretycznej) ma bezpośredni wpływ na dokładność określania pozycji odbiornika.
  • Do określenia pozycji odbiornika (ściślej: anteny odbiornika) w 2 wymiarach na powierzchni Ziemi potrzeba teoretycznie "widoczności" 3 satelitów (przy stosowanych częstotliwościach sygnały rozchodzą się "optycznie"),
  • W nawet najprostszym odbiorniku obliczeń pozycji dokonuje specjalizowany mikroprocesor o bardzo dużej mocy obliczeniowej.
  • Sygnały odbierane przez odbiorniki "powszechnego użytku" zawierają (zawierały) sztucznie wprowadzany przez Departament Obrony USA sygnał zakłócający (SA), zwiększający błąd określania pozycji. Odbiorniki uprawnione (wojskowe) eliminują ten sygnał zakłócający, może być on także wyłączony w zależności od decyzji Departamentu Obrony,
  • System GPS może zostać w dowolnym momencie wyłączony przez rząd USA.

System GPS został udostępniony dla użytkowników cywilnych w 1983 roku. Aby jednak nie doszło do wykorzystania systemu przeciwko jego twórcom wprowadzono dwa różne stopnie dokładności: Standard Positioning Service - dostępny dla wszystkich oraz Precision Positioning Service zarezerwowany jedynie dla zadań specjalnych. Jako ciekawostkę można podać, że obecne cywilne, 12 kanałowe odbiorniki (odbierające sygnały nawet z 12 satelitów jednocześnie), są w stanie poprawnie pracować do prędkości przemieszczania się 1665 km/h i wysokości do 18 km. Odbiornik GPS służy do odbioru oraz przetwarzania sygnału i dekodowania informacji satelitarnej. Wyznacza on czas jaki upłynął od momentu wysłania sygnału do momentu jego odbioru i określa na tej podstawie odległość pomiędzy satelitą, a użytkownikiem, a także położenie satelity w momencie nadawania sygnału. Odległości od satelitów i ich współrzędne są wystarczającymi danymi do wyznaczenia położenia odbiornika. Do określenia trójwymiarowego położenia (pozycji odbiornika - pojazdu) wystarczają jedynie pomiary z trzech satelitów. Jednakże, ze względu na fakt iż większość odbiorników nie jest wyposażona w najbardziej zaawansowane zegary (bardzo wysoki koszt), oraz aby wyeliminować powstające z tego względu błędy pomiarowe, potrzebny jest dodatkowy pomiar z czwartego satelity.


Na podstawie:
http://news.astronet.pl/news.cgi?3958
http://gps.put.mielec.pl/gps.htm
http://www.rower.sport.opole.pl/gps.htm
http://www.psm.pl/gps/gps_og.html


Ćwiczenia z mapą

1. Co leży bardziej na północ?


2. Co jest większe?


3. Tajemnicze wyspy?


Podaj nazwy wysp:








4. Co to za cieśniny?




Zapraszamy także do rozwiązania zagadek związanych z tą lekcją


©2004 Marek Kamiński Foundation