Fundacja Marka Kamińskiego
ZAPRASZAMY NA NIESAMOWITĄ PRZYGODĘ Z GÓRĄ LODOWĄ O IMIENIU
Na dalekiej północy, gdzie zimno i jasno, żyje młoda góra lodowa o imieniu "Lulie", niecierpliwie czekając na oderwanie od grenlandzkiego paku lodowego ...... tak zaczyna się niesamowita opowieść napisana ...

PIERWSZA WYSTAWA FOTOGRAFII Z WYPRAWY
Moi Drodzy! Od września do listopada planujemy zaprezentować światu po raz pierwszy fotografie z historycznej wyprawy RAZEM NA BIEGUN. Więcej informacji ...

NA BIEGUN Z FUNDACJĄ MARKA KAMIŃSKIEGO
Wszystkich, ale to naprawdę wszystkich, bez wyjątku zapraszamy do akcji edukacyjnej "Razem na biegun". Zrobimy wszystko co w naszej mocy, aby każdy z Was rozpoczął drogę ku własnym "biegunom".Chcemy z tym przesła...

Biegun zdobyty!
Wyprawa "Razem na biegun" zakończyła się sukcesem. 24 kwietnia o godzinie 16.16 jej uczestnicy, Marek Kamiński, Jaś Mela, Wojtek Moskal i Wojtek Ostrowski, szczęśliwie dotarli na Biegun Północny. Jeszcze w piątek rano Ma...


Jasiek i Marek mają jeszcze trzy dni na dotarcie do bieguna północnego. Na niedzielę zaplanowany jest lot helikopterem na dryfującą stację polarną Borneo. Uczestnikom wyprawy do celu pozostało jeszcze 19 km. Wczoraj...

Trzymamy kciuki
Trzymajcie mocno kciuki za naszych polarników. Do celu zostało im jeszcze 22 km. Zdobycie bieguna planują na 24 kwietnia. Nie są pewni czy uda im się dojść do tego czasu. Warunki są bardzo ciężkie. Na swojej drodze napo...

Spotkanie na lodzie
Z ostatniej relacji polarników wynika, że pogoda na biegunie pogarsza się. Jest słaba widoczność, chmurzy się i wieje silny wiatr. Temperatura waha się w okolicach – 25 stopni Celsjusza. Dziś w nocy naszych polarni...

19 kwietnia 2004
Nasi podróżnicy są już na półmetku. Codziennie pokonują od 5 do 10 km. Nam taki dystans nie wydaje się długi, ale Jasiek, Marek i Wojtkowie, podczas marszu muszą bardzo uważać. Na swojej drodze spotykają liczne utrudnien...

15 kwietnia, godz. 21:55 - Jasiek Mela
Wstaliśmy dziś przed godz. 10 rano. Najpierw mieliśmy łączenie z Polską, a potem mieliśmy czas dla siebie: zjedliśmy śniadanie, złożyliśmy namioty, pożegnaliśmy się ze znajomymi i wyruszyliśmy w drogę. Przeszliśmy prawie...

Wczoraj o godz. 21.45 Marek Kamiński podczas rozmowy przez telefon satelitarny powiedział nam...
O godzinie 16.30 dotarliśmy po krótkim locie samolotem na dryfującą stację Borneo, skąd jutro rozpoczniemy nasz marsz w kierunku Bieguna Północnego. Nasz punkt startowy znajduje się dokładnie na pozycji 89 stopień 22 mi...

      
Janek przygotowywał się do wyprawy pod opieką zespołu konsultantów...
Biegun to nie tylko zimno ale I także piekne widoki...

Ściągnij super plakat Szkoły pod biegunem!!

pobierz(1.42MB)


 
dostępne lekcje: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11     

Nadzór merytoryczny, metodyczny i językowy nad lekcjami pełni portal edukacyjny

Autor lekcji: Justyna Sobkowiak, Eliza Rogala, Światowid Sp. z o. o.
Autor zdjęć: © Yann Arthus-Bertrana, www.yannarthusbertrand.org
(*) komentarze do zdjęć opracowane przez Yanna Arthusa-Bertranda oraz Anne Jankeliowitch (Altitude/Francja)
(**) schemat: Jan Rogala





EFEKT CIEPLARNIANY

Topnienie lodowców

Przyczyną topnienia lodowców jest globalne ocieplenie klimatu. Proces ten niepokoi już nie tylko naukowców. Spowodowany jest m.in. poprzez wprowadzanie gazów cieplarnianych przez człowieka. A jakie są inne skutki tego procesu?

Topnienie lodowców

Jaki jest klimat polarny?

Klimat polarny to najsurowszy klimat na kuli ziemskiej głównie ze względu na niskie temperatury powietrza - w środkowej części Antarktydy (półkula południowa) przeciętna temperatura w zimie wynosi ok. -60oC do -70oC, w lecie nieco cieplej od -30oC do -50oC. Najcieplejszym obszarem jest wybrzeże, szczególnie okolice Półwyspu Antarktycznego - styczeń przeciętnie +1oC. Poza tym klimat polarny charakteryzują silne wiatry i burze śnieżne. Natomiast klimat Arktyki (półkula północna) jest zróżnicowany, ponieważ zależy od szerokości geograficznej oraz położenia względem dużych zbiorników wodnych. Najniższą temperaturę powietrza odnotowano na terenie Jukonu, w Jakucji i Grenlandii i wynosiła ona -70oC. Najwyższe arktyczne temperatury średnie spotyka się na Arktyce morskiej, a więc na Aleutach, Islandii i północy Europy. Głównymi cechami tego klimatu są długie zimy, podczas których dominują niskie temperatury oraz krótkie lata. Pomiędzy poszczególnymi obszarami występują jednak pewne różnice, wynikające z wielkości obszaru (np. w dwóch miejscach w Grenlandii oddalonych zaledwie o 8o szerokości geograficznej można zauważyć aż do 14oC różnicy, jeśli chodzi o średnie temperatury).

Typy klimatów polarnych:
  • subpolarny - temperatura najcieplejszego miesiąca nieco powyżej 0°C występowanie: Alaska, północna Kanada, północna Syberia
  • polarny - ujemne temperatury przez cały rok, opady zawsze śnieżne

    występowanie: Antarktyda, Grenlandia, północne krańce Ameryki Północnej oraz Azji i niewielkie obszary w północnej Europie

    copyright Photos © Yann Arthus-Bertrana
    www.yannarthusbertrand.org
    Góry lodowe w rejonie Wybrzeża Adeli, Antarktyda Wschodnia (S 67 00' E 139 )
    Te dryfujące góry lodowe oderwały się od lądolodu Antarktydy niedawno, o czym świadczy ich kształt przypominający góry stołowe z płaska górną powierzchnią i wyraźnie widocznymi warstwami lodu na urwistych bocznych ścianach. Ponad powierzchnię jest wynurzona niewielka część góry lodowej; co najmniej 80% pozostaje pod wodą.(*)

    Aby lodowiec mógł powstać, muszą być spełnione określone warunki klimatyczne. Są to warunki, jakie panują w strefach zimnych i w wysokich górach. Opad śniegu musi przewyższać ilość śniegu, który topnieje. Śnieg gromadzi się, a następnie pod wpływem zarówno temperatury, jak i ciśnienia przekształca się - najpierw w firn (jest to ziarnisty śnieg), a później w lód lodowcowy.

    Wyróżnia się dwa podstawowe typy lodowców. Są nimi:
  • lodowce górskie
  • lodowce kontynentalne (lądolody)

      Kształt lodowców górskich dostosowuje się do rzeźby terenu. Lądolód jest rozległą, jednolitą pokrywą lodową i zajmuje cały kontynent lub jego znaczną część. Współczesne lądolody występują na Antarktydzie i Grenlandii i posiadają do 4 km miąższości. W przeszłości zajmowały znacznie większe obszary lądowe. Zarówno lodowce górskie jak i kontynentalne powstają powyżej linii wiecznego śniegu. Lodowce są jednym z głównych czynników przeobrażania powierzchni Ziemi. Poniżej linii wiecznego śniegu stopniowo zanikają na skutek topnienia (ablacji).


    Czym są czynniki klimatotwórcze?

    Klimat zmienia się pod wpływem czynników, które nazywamy czynnikami klimatotwórczymi. Wyróżniamy następujące rodzaje czynników wpływających na klimat:

  • a) antropogeniczne (spowodowane przez człowieka), zaliczamy do nich:

    copyright Photos © Yann Arthus-Bertrana
    www.yannarthusbertrand.org
    Spław drewna Amazonką, Rejon Manaus, Stan Amazonas, Brazylia (S 3 03' W 60 06') W tym rejonie, gdzie bujna roślinność uniemożliwia transport drogą lądową, najbardziej opłaca się spławiać drewno rzeką. Powiązane ze sobą nieokorowane kłody są po dopłynięciu do miejsca składowania przetrzymywane na rzece, dopóki nie zostaną stamtąd zabrane do tartaków. Brazylia jest piątym na świecie producentem drewna przemysłowego i największym producentem drewna tropikalnego. Znaczne korzyści, jakie wyrąb lasów przynosi gospodarce, pociągają jednak za sobą ubytek zalesionych obszarów w zastraszającym tempie - 22 tys. km2 rocznie. Powierzchnia tropikalnej puszczy amazońskiej skurczyła się już o 15% wskutek karczowania pod uprawy rolne, eksploatacji złóż mineralnych, wycinania drzew przeznaczonych dla przemysłu i na opał oraz wykorzystywania innych produktów leśnych. Zużycie papieru drzewnego i tektury wzrosło niemal dwukrotnie od 1961 roku, przede wszystkim z powodu zwiększenia się konsumpcji w krajach najbogatszych. Europa, Japonia i Stany Zjednoczone, w których mieszka 19% ludności świata, zużywają 63% produkowanego papieru i tektury.(*)

  • b) naturalne, do których zaliczamy:
    - erupcje wulkanów
    - zmiany natężenia promieniowania słonecznego

    Topnienie lodowców i sposoby badania tego procesu

    copyright Photos © Yann Arthus-Bertrana
    www.yannarthusbertrand.org
    Lodowy Pejzaż, Terytorium Autonomiczne Nunavut, Kanada (N 75 57' W 92 28')
    W języku inuktitut, którym posługują się Eskimosi (nazywający siebie Inuit - "ludzie"), Nunavut znaczy "nasza ziemia". Tereny te ciągną się 200 kilometrów na północ od koła podbiegunowego i obejmują 1/5 terytorium Kanady. Zamieszkane są przez 20 tys. Inuitów, którzy stanowią 85% tamtejszej ludności. W 1999 roku uzyskały status obszaru autonomicznego. Składają się na nie niezliczone wysepki pokryte lodem, rozsiane u północnych wybrzeży Kanady. Zima, gdy temperatura spada do -37oC, pływająca ławica z głębi Arktyki łączy się z ławicą przybrzeżną powstałą wskutek zamarzania wód w zatokach i ujściach rzek. Tworzy się wówczas jednolita lodowa płaszczyzna, po której śmiało mogą się poruszać psie zaprzęgi i skutery śnieżne. Latem ławica lodowa przemieszcza się i pęka, tworząc wielkie dryfujące tafle, czyli pak. Wtedy to ponownie otwierają się trasy wędrówek wielorybów i innych ssaków morskich, a do portów znów mogą zawijać statki z zaopatrzeniem. Owo letnie pękanie lodów od kilku lat rozpoczyna się znacznie wcześniej. W 2000 roku statki na trasach łączących Azję z Europą nie potrzebowały pomocy lodołamaczy, by w lecie zamiast Kanałem Panamskim swobodnie przedostawać się wolnymi od lodu cieśninami pomiędzy wyspami terytorium Nunavut. (*)


    Topnienie lodowców wiąże się także z kurczeniem się zasobów wody pitnej, ponieważ to właśnie one stanowią 70% światowych zasobów wody pitnej! W Himalajach woda wypływająca z lodowców tworzy jeziora, które łatwo mogą wystąpić z brzegów, powodując katastrofalne powodzie nawet w odległości 100 km od brzegu. Natomiast jak lodowce rozpuszczą się całkowicie, zabraknie wody pitnej, której dotychczas dostarczały wielu ludziom. Topnienie lodów dla archeologów jest natomiast szansą na dokonanie wielu nowych odkryć - topniejąc odsłaniają zwierzęta, ludzi i przedmioty, które zamarznięte przetrwały w ich wnętrzu setki lub tysiące lat. Dużo odkryć dokonano na terenach Alaski i kanadyjskiej prowincji Jukon. Archeolodzy na tych terenach od lat badają obszary odsłaniane przez lodowce. Znaleziono tutaj nawet pochodzące sprzed ponad 500 lat ciało łowcy. Po zbadaniu jego DNA ustalono, że był odległym przodkiem Indian zamieszkujących dziś te tereny.

    Co to takiego "efekt cieplarniany"?

    Promieniowanie słoneczne (promieniowanie krótkofalowe o długości fali od 0,1 do 4 mm) docierające do naszej planety jest przepuszczane przez atmosferę ziemską, a następnie pochłaniane przez powierzchnię Ziemi, w konsekwencji prowadząc do jej ogrzania. Powierzchnia Ziemi nagrzewa się i emituje promieniowanie podczerwone inaczej promieniowanie cieplne (promieniowanie długofalowe o długości fali od 4 do 80 mm). Duża część tego promieniowania pochłaniana jest przez cząsteczki wody, dwutlenek węgla i inne gazy znajdujące się w atmosferze. Ta energia cieplna następnie jest przekazywana przez atmosferę do powierzchni Ziemi w postaci tzw. promieniowania zwrotnego, a tyko niewielka jej część ucieka w przestrzeń kosmiczną. Promieniowanie zwrotne znowu ogrzewa powierzchnię Ziemi, która oddaje część tego ciepła atmosferze powodując jej ogrzanie, a ponieważ znajduje się w niej znacznie więcej gazów cieplarnianych magazynujących energię cieplną i nie pozwalających uciekać jej w kosmos - mamy do czynienia z efektem cieplarnianym (zwany też efektem szklarniowym). Nazywamy ten efekt szklarniowym, bo jego mechanizm wywołuje skojarzenia właśnie ze szklarnią. Ściany szklarni działają w jedną stronę, zatrzymując więcej ciepła wewnątrz. Podobnie jak atmosfera zawierająca więcej gazów cieplarnianych i zachowująca się przez to "jak otulająca Ziemię coraz grubsza kołdra" coraz więcej ciepła zatrzymuje w atmosferze, co powoduje wzrost temperatury. Gdyby nie było efektu cieplarnianego, temperatura Ziemi byłaby niższa.

    Efekty ocieplenia klimatu

    Ocieplenie klimatu może spowodować ogromne zmiany. Prognozy naukowców są następujące:

    1. Wrośnie poziom wód oceanów i mórz w wyniku topnienia czap lodowych na biegunach i topnienia lodowców górskich. Niewielkie tylko ocieplenie (około 0,5oC) w ciągu ostatniego stulecia już było przyczyną wzrostu poziomu wód w oceanach o 15 cm. Jeśli w wyniku topnienia lodów na biegunach Ziemi poziom oceanu podniósłby się o 1 metr, w konsekwencji Nowy Jork, Londyn czy Tokio zostałyby zatopione. Obliczono także, że stopienie lodowców na Grenlandii i Antarktydzie spowodowałoby, iż prawie cała Holandia, Dania oraz znaczna część Belgii i Bangladeszu znalazłyby się pod wodą. Teren Polski nie jest niestety bezpieczny! Gdyby ten scenariusz się sprawdził, pod wodą znalazłby się obszar leżący nawet w odległości 100 km od wybrzeża. Mieszkańców niżej położonych wybrzeży będzie trzeba przesiedlić albo zrealizować kosztowne projekty ratowania tych terenów przed zalaniem

    copyright Photos © Yann Arthus-Bertrana
    www.yannarthusbertrand.org
    >Zatopione domy na południe od Dakki, Bangladesz (N 23 21' E 90 31') Rozległa nizina, na której leży Bangladesz, pocięta jest gęstą siecią 300 rzek spływających z himalajskich zboczy. Znaczna ich część zasila wody Gangesu, Brahmaputry i Meghny tworzących ogromną deltę nad Zatoką Bengalską. Rejon ten znajduje się w strefie monsunowej, toteż od czerwca do września, gdy nadciągają ulewne deszcze, niemal połowę terytorium kraju zalewają występujące z brzegów wody rzek. Część ludności kraju traktująca te cykliczne kataklizmy jako zwyczajny bieg rzeczy żyje wyłącznie na pojawiających się okresowo rzecznych wysepkach (chars), które nurt rzeki tworzy z piasku i mułu. W 1998 roku dwie trzecie kraju zostało na kilka miesięcy zatopione przez najbardziej katastrofalną powódź XX wieku. Straciło wówczas życie 1300 osób, a 31 milionów mieszkańców Bangladeszu zostało pozbawionych dachu nad głową. Kraj ten należy do najgęściej zaludnionych na świecie (922 mieszkańców na km2) i jednocześnie najuboższych - 32% ludności ma dochody nie przekraczające jednego dolara dziennie. Podniesienie się poziomu oceanów wskutek ocieplania się klimatu jeszcze by pogłębiło trudną sytuację kraju, bo pod wodą znalazłaby się znaczna część pól ryżowych. (*)

    2. Przesuwanie się stref klimatycznych na Ziemi ku biegunom. Częste będą anomalie pogodowe, wcześniejsze nadejście wiosny. Skrajności klimatyczne w różnych częściach świata mogą spowodować wydłużenie okresu suszy lub na innych terenach zwiększą się opady deszczu. Mogą się nasilić burze, powodzie i również huragany, tornada.

    copyright Photos © Yann Arthus-Bertrana
    www.yannarthusbertrand.org
    Szkody wyrządzone przez tornado w hrabstwie Osceola, Floryda, Stany Zjednoczone (N 28 17' W 81 24')
    22 lutego 1998 roku tornado o sile 4 w skali Fujity (wiatr 300-400 km/godz.) zdewastowało trzy hrabstwa w centrum Florydy. Zanim ucichło w hrabstwie Osceola, pozbawiło życia 38 osób i zniszczyło kilkaset domów. Gwałtowne tornada tego typu wiążą się zazwyczaj ze zjawiskiem klimatycznym El Nino, które średnio co pięć lat staje się przyczyną poważnych anomalii pogodowych na całym globie. Jednak klęski żywiołowe są dziś znacznie częstsze i groźniejsze w skutkach niż dawniej. Działalność człowieka w znacznym stopniu zaburza równowagę środowiska naturalnego, zakłócając jego zdolność do łagodzenia skutków katastrofalnych zaburzeń klimatycznych. Zagospodarowywanie i zasiedlanie obszarów szczególnie zagrożonych jeszcze pogłębia te konsekwencje. W latach 90. było czterokrotnie więcej klęsk żywiołowych niż w latach 50.,a straty ekonomiczne wyniosły łącznie 608 miliardów dolarów, co jest sumą wyższą od bilansu strat z czterech poprzednich dziesięcioleci razem wziętych. (*)

    3.Ocieplenie klimatu i zmiany w rozmieszczeniu opadów są zagrożeniem dla lasów i terenów podmokłych, których rolą jest oczyszczanie powietrza i wody. Pożary występowałyby wtedy częściej i niszczyły więcej niż dotychczas.

    Czy możemy coś zrobić, aby spowolnić globalne ocieplenie?

    Ocieplanie się klimatu jest niestety faktem, ale nie oznacza to, że nie należy nic robić, aby choć trochę spowolnić to zjawisko. Trzeba jak najszybciej reagować na te zmiany, ponieważ najważniejszymi aspektami globalnego ocieplenia jest topnienie polarnych pokryw lodowych oraz podnoszenie się poziomu oceanów i mórz. Jednym z możliwych działań jest ograniczenie emisji gazów cieplarnianych. Na szczęście wielu ludzi dostrzega tę potrzebę. Organizacja Narodów Zjednoczonych powołała Międzynarodowy Zespół ds. Zmian Klimatu (IPCC - Intergovernmental Panel on Climate Change), aby przeanalizował zjawisko globalnego ocieplenia. W roku 1992 w Rio de Janeiro odbyła się Konferencja Narodów Zjednoczonych na temat Środowiska Naturalnego i Rozwoju (nazywana także "Szczytem Ziemi"). Zgromadziła ona ponad 100 przywódców państw, a jej celem było znalezienie recept na problemy wiążące się z ochroną środowiska oraz rozwojem gospodarczo-społecznym. Uczestnicy konferencji podpisali Ramową Konwencję na temat Zmian Klimatycznych i Konwencję na temat Biologicznej Różnorodności oraz przyjęli dokument o nazwie Agenda 21 (jest to plan działań na rzecz osiągnięcia zrównoważonego rozwoju). W konwencji mówiącej o zmianie klimatu przyjęto jako cel stabilizację składu atmosfery po to, by "uniknąć niebezpiecznego wpływu czynników antropogenicznych na klimat planety" oraz osiągnięcie tego tak, aby nie zagrażać światowej gospodarce. Pięć lat później odbyła się Konferencja Zmian Klimatycznych w Kioto w Japonii. W grudniu w 1997 roku przedstawiciele 140 państw uzgodnili nowe regulacje prawne, które miały ograniczać emisję gazów szklarniowych w krajach uprzemysłowionych. Ale każdy z nas może wpływać na "natężenie zjawiska globalnego ocieplenia", choćby pamiętając o segregacji śmieci czy używaniu surowców wtórnych (dzięki temu zostaje ograniczona emisja dwutlenku węgla, która towarzyszy procesowi produkcji opakowań i zmniejsza się ilość wydzielanego metanu na wysypiskach śmieci).

    copyright Photos © Yann Arthus-Bertrana
    www.yannarthusbertrand.org
    Śmietnisko w Mieście Meksyk, Meksyk (N 19 24' W 99 01')
    Odpadki z gospodarstw domowych piętrzą się na wszystkich kontynentach i stały się poważnym problemem dla wszystkich dużych aglomeracji miejskich, podobnie jak zanieczyszczenie powietrza spowodowane spalinami z milionów samochodów i wyziewami przemysłowymi. Meksyk liczący około 20 milionów mieszkańców produkuje ok. 20 tys. ton domowych śmieci dziennie. Jak w wielu innych krajach na świecie połowa tych odpadków przewożona jest na otwarte wysypiska. Ilość śmieci na planecie rośnie wraz z liczbą ludności i jej dochodami. Na przykład Amerykanin produkuje rocznie ponad 700 kilogramów odpadków domowych, czterokrotnie więcej niż obywatel kraju rozwijającego się i dwa razy więcej niż Meksykanin. W ciągu ostatnich dziesięciu lat ilość śmieci w krajach wysoko rozwiniętych się potroiła. Rozwiązaniem problemu zanieczyszczenia środowiska spowodowanego rozrastaniem się wysypisk śmieci i spalarni są recykling, utylizacja i zmniejszenie ilości używanych opakowań. We Francji nadal na wysypiska trafia 50% odpadków domowych, a do spalarni tylko 35%.(*)

    Jedną z możliwości jest promowanie idei zrównoważonego rozwoju.

      zakłada stały postęp gospodarczy i społeczny zharmonizowany ze środowiskiem naturalnym. Najprościej można ją określić jako "drogę ku poprawie jakości życia ludzi na cały świecie bez rabunkowej eksploatacji ziemskich zasobów naturalnych".



    Bardzo ważne jest ograniczenie wycinki drzew, zwłaszcza na terenie Puszczy Amazońskiej, która jest "Płucami Świata". Każdy hektar tego ekosystemu pochłania ogromne ilości dwutlenku węgla.


    copyright Photos © Yann Arthus-Bertrana
    www.yannarthusbertrand.org
    Burza nad Puszczą Amazońską w rejonie Tefe, Stan Amazonas, Brazylia (S 3 32' W 64 53') Puszcza Amazońska zajmuje 63% powierzchni Brazylii. Amazonia jest największym tropikalnym ekosystemem leśnym na świecie, rozciąga się bowiem na obszarze 3,7 mln km2 i stanowi jedną trzecią lasów tropikalnych na planecie. Lasy te, choć pokrywają tylko 8% lądów, dają schronienie 90% istniejących gatunków roślin i zwierząt. Są zatem najzasobniejszym siedliskiem na Ziemi, skupiającym 10% spośród 1,7 mln dotychczas poznanych i sklasyfikowanych gatunków. Lista zwierząt i roślin żyjących na planecie jest wciąż bardzo niekompletna - liczbę nie odkrytych jeszcze gatunków szacuje się na 12,5 miliona. Poszukiwaniami tymi żywo jest zainteresowany przemysł farmaceutyczny; wynika to z faktu, że głównym aktywnym składnikiem połowy stosowanych dziś leków jest substancja roślinna lub zwierzęca. Każdego dnia z powierzchni Ziemi bezpowrotnie znika blisko 200 km2 lasów wraz z trudną do oszacowania liczbą gatunków, które nigdy nie zostały i nigdy już nie zostaną odkryte.(*)

    Kraje uprzemysłowione wprowadzają nowe energooszczędne technologie, żeby ograniczyć emisję zanieczyszczeń. Wykorzystywane są coraz częściej odnawialne źródła energii, które w przeciwieństwie do energii czerpanej z paliw kopalnych lub syntetycznych (węgiel, gaz ziemny, ropa) charakteryzują się czystą produkcją (brak uciążliwych produktów ubocznych) oraz niewielkim bądź zerowym zużyciem surowca. Przykładem są elektrownie wiatrowe i wodne. Niestety, nadal jest jeszcze dużo elektrowni jądrowych stwarzających ogromne zagrożenie ze względu na przestarzałą technologię.

    copyright Photos © Yann Arthus-Bertrana
    www.yannarthusbertrand.org
    Prypeć, Opuszczone miasto w pobliżu elektrowni jądrowej w Czarnobylu, Ukraina (N 52 21' E 30 09')
    Awaria reaktora w czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej na Ukrainie w kwietniu 1986 r. stała się przyczyną największej katastrofy związanej z pokojowym wykorzystaniem energii atomowej. Chmura radioaktywna, która wydostała się z reaktora, spowodowała skażenie terenów obecnej Ukrainy, Białorusi i Rosji, a następnie przeniesiona wiatrem rozprzestrzeniła się po całej Europie. 120 pobliskich miejscowości zostało ewakuowanych o wiele za późno. Wśród nich była licząca 50 tys. mieszkańców Prypeć położona w odległości 3 km od epicentrum. Dziś dokładna liczba ofiar wciąż nie jest znana, lecz szacuje się, że kilka milionów osób cierpi na choroby spowodowane napromieniowaniem (m.in. nowotwory, zaburzenia odporności). W grudniu 2000 roku ostatni reaktor elektrowni, który wciąż pracował i wytwarzał 9% energii na Ukrainie, został ostatecznie zatrzymany. W zamian państwa Zachodu udzieliły Ukrainie pomocy, wypłacając jej 2,3 mld dolarów z przeznaczeniem na budowę dwóch kolejnych elektrowni jądrowych. Energetyka jądrowa nadal nie rozwiązała problemu wysoko aktywnych odpadów promieniotwórczych wytwarzanych w 443 reaktorach w 32 krajach. Odpady te są obecnie przechowywane na przejściowych składowiskach. (*)

    Na Islandii natomiast powszechne jest wykorzystywanie energii geotermicznej, dzięki której można ogrzać domy i kąpieliska (jest to kolejne źródło energii odnawialnej).

    copyright Photos © Yann Arthus-Bertrana
    www.yannarthusbertrand.org
    Blue Lagoon w pobliżu Grindavik, Półwysep Reykjanes, Islandia (N 63 54' W 22 25')
    Wulkaniczny obszar półwyspu Reykjanes na Islandii usiany jest gorącymi źródłami. Blue Lagoon (Blaá Lónidh) to sztuczne jezioro zasilane nadwyżką wód czerpanych przez ciepłownię geotermiczną Svartsengi. Wodę podgrzaną przez gorącą magmę do temperatury 240 C wydobywa się z głębokości 2000 metrów. Po dotarciu na powierzchnię woda ma 70 C, co pozwala na wykorzystanie jej do ogrzewania domów w okolicznych miastach. Mlecznobłękitna barwa jeziora powstaje wskutek wymieszania się zawiesiny krzemu i wapnia z rozkładającymi się glonami. Bogate w sole mineralne, ciepłe wody Blue Lagoon mają temperaturę 40 C i słyną ze swych wyjątkowych właściwości leczniczych, zwłaszcza przy chorobach skóry. Ciepło wnętrza Ziemi jest odnawialnym źródłem energii, tanim i czystym, wykorzystywanym stosunkowo od niedawna. Na Islandii w roku 1960 korzystało z tego źródła ciepła mniej niż 25% ludności, dziś zaspokaja ono potrzeby Islandczyków w 85%.

    Postęp dotyczy wszystkich dziedzin życia, ale musi być prowadzony w sposób racjonalny, żeby przekazać w dobrym stanie naszą Ziemię kolejnym pokoleniom.

    Korzystano z informacji zamieszczonych na stronach internetowych:
    www.ziemiaznieba.pl
    www.focus.pl
    www.zjawiskaprzyrodnicze.webpark.pl
    www.wwf.pl
    www.geografia.com.pl
    www.ekoproblemy.webpark.pl



    Ćwiczenia do lekcji


    1. Wieloletni, pływający lód morski występujący głównie w Arktyce?
  • Shrek
  • Pak
  • Brahmaputry

    2. Czy rzeczne wysepki utworzone z piasku i mułu to:
  • Chars
  • Meander
  • Geysir

    3. Jakim językiem posługują się Eskimosi ?
  • Emakua
  • Inuktitut
  • Html

    4. Jedną z chorób wywoływanych napromieniowaniem jest:
  • Bse
  • Nowotwór
  • Endometrioza

    5. Jaki kraj jest największym producentem drewna tropikalnego na świecie?
  • Argentyna
  • Gujana
  • Brazylia

    6. Jak nazywa się kraj, w którym w 1986r. Wystąpił katastrofalny w skutkach wybuch elektrowni jądrowej?
  • Ukraina
  • Polska
  • Japonia

    7.Jaki kraj jest najbiedniejszy i najgęściej zaludniony na świecie?
  • Etiopia
  • Bangladesz
  • Monako

    8. O ile procent wg naukowców z NASA przez ostatnie 22 lata zmniejszyła się grubość pokrywy lodowej basenu arktycznego?
  • 5%
  • 20%
  • 45%

    9. Zanikanie lodowców pod wpływem topnienia to:
  • erupcja
  • ablacja
  • albedo

    10. Ile procent światowych zasobów wody pitnej jest zawarte w lodowcach?
  • 35
  • 47
  • 70

    11. Który ze związków chemicznych nie jest gazem cieplarnianym:
  • CH4
  • N2O
  • PO2

    12. Co nie jest odnawialnym źródłem energii:
  • ruchy mas powietrza
  • energia jądrowa
  • energia geotermiczna

    13. W którym roku odbył się "Szczyt Ziemi" w Rio de Janeiro
  • 1983
  • 1989
  • 1992

    14. Z ideą zrównoważonego rozwoju związana jest:
  • Agenda 21
  • Konwencja Waszyngtońska
  • Konwencja Helsińska





  • ©2004 Marek Kamiński Foundation