Fundacja Marka Kamińskiego
ZAPRASZAMY NA NIESAMOWITĄ PRZYGODĘ Z GÓRĄ LODOWĄ O IMIENIU
Na dalekiej północy, gdzie zimno i jasno, żyje młoda góra lodowa o imieniu "Lulie", niecierpliwie czekając na oderwanie od grenlandzkiego paku lodowego ...... tak zaczyna się niesamowita opowieść napisana ...

PIERWSZA WYSTAWA FOTOGRAFII Z WYPRAWY
Moi Drodzy! Od września do listopada planujemy zaprezentować światu po raz pierwszy fotografie z historycznej wyprawy RAZEM NA BIEGUN. Więcej informacji ...

NA BIEGUN Z FUNDACJĄ MARKA KAMIŃSKIEGO
Wszystkich, ale to naprawdę wszystkich, bez wyjątku zapraszamy do akcji edukacyjnej "Razem na biegun". Zrobimy wszystko co w naszej mocy, aby każdy z Was rozpoczął drogę ku własnym "biegunom".Chcemy z tym przesła...

Biegun zdobyty!
Wyprawa "Razem na biegun" zakończyła się sukcesem. 24 kwietnia o godzinie 16.16 jej uczestnicy, Marek Kamiński, Jaś Mela, Wojtek Moskal i Wojtek Ostrowski, szczęśliwie dotarli na Biegun Północny. Jeszcze w piątek rano Ma...


Jasiek i Marek mają jeszcze trzy dni na dotarcie do bieguna północnego. Na niedzielę zaplanowany jest lot helikopterem na dryfującą stację polarną Borneo. Uczestnikom wyprawy do celu pozostało jeszcze 19 km. Wczoraj...

Trzymamy kciuki
Trzymajcie mocno kciuki za naszych polarników. Do celu zostało im jeszcze 22 km. Zdobycie bieguna planują na 24 kwietnia. Nie są pewni czy uda im się dojść do tego czasu. Warunki są bardzo ciężkie. Na swojej drodze napo...

Spotkanie na lodzie
Z ostatniej relacji polarników wynika, że pogoda na biegunie pogarsza się. Jest słaba widoczność, chmurzy się i wieje silny wiatr. Temperatura waha się w okolicach – 25 stopni Celsjusza. Dziś w nocy naszych polarni...

19 kwietnia 2004
Nasi podróżnicy są już na półmetku. Codziennie pokonują od 5 do 10 km. Nam taki dystans nie wydaje się długi, ale Jasiek, Marek i Wojtkowie, podczas marszu muszą bardzo uważać. Na swojej drodze spotykają liczne utrudnien...

15 kwietnia, godz. 21:55 - Jasiek Mela
Wstaliśmy dziś przed godz. 10 rano. Najpierw mieliśmy łączenie z Polską, a potem mieliśmy czas dla siebie: zjedliśmy śniadanie, złożyliśmy namioty, pożegnaliśmy się ze znajomymi i wyruszyliśmy w drogę. Przeszliśmy prawie...

Wczoraj o godz. 21.45 Marek Kamiński podczas rozmowy przez telefon satelitarny powiedział nam...
O godzinie 16.30 dotarliśmy po krótkim locie samolotem na dryfującą stację Borneo, skąd jutro rozpoczniemy nasz marsz w kierunku Bieguna Północnego. Nasz punkt startowy znajduje się dokładnie na pozycji 89 stopień 22 mi...

      
Janek przygotowywał się do wyprawy pod opieką zespołu konsultantów...
Biegun to nie tylko zimno ale I także piekne widoki...

Ściągnij super plakat Szkoły pod biegunem!!

pobierz(1.42MB)


 
dostępne lekcje: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11     

Nadzór merytoryczny, metodyczny i językowy nad lekcjami pełni portal edukacyjny

Autor lekcji: Alicja Płonka
(mgr wychowania fizycznego, nauczyciel dyplomowany Gimnazjum nr 25 w Gdańsku, instruktor dogoterapii, Mistrzyni Polski w canicrossie w 2000 r.)

Autorzy zdjęć: Maciej Snela, Ela i Grzegorz Wydra, Sylwia Kuźniak, Darek Morsztyn, Ania i Andrzej Kłosińscy, Małgorzata Szmurło




PSY POLARNE

Polakom trudno zrozumieć, że od psa może zależeć życie człowieka. Tam gdzie temperatura spada do minus 50 stopni Celsjusza, a lodowaty wiatr nie ustaje nawet na chwilę, psi zaprzęg był jedynym sposobem, żeby pokonać większą odległość i dowieść do ludzkich siedzib odpowiednią ilość ekwipunku czy prowiantu.


Trochę historii

Współczesne badania nad historią psów zaprzęgowych wykazały, że wędrowne plemiona z północnych stron jeziora Bajkał były pierwszymi, które zaprzęgały psy do sań, około 4 tys. lat temu. Psów używano jako towarzyszy, strażników, zwierząt domowych, myśliwych, pasterzy reniferów i jako siłę pociągową. Na przestrzeni wieków sztuka powożenia psami zaprzęgowymi osiągnęła wysoki poziom. Psy pomagały zdobywać Arktykę, były doręczycielami poczty, lekarstw, żywności, przewoziły broń i rannych podczas obu wojen światowych.

Z życia psów północy (polarnych)


Psy ras północnych rosną, rozwijają się i dojrzewają stosunkowo szybko. Dzięki zwartej, krótkiej budowie i na ogół niewielkim uszom straty ciepła ograniczone są do minimum. Dodatkowa warstwa puchu stanowi idealną ochronę przed zimnem i wilgocią. Kiedy polarny pies układa się do snu, przykrywa porośniętą krótkim włosem mordkę i nos puszystym ogonem. Psy północy bardziej niż jakiekolwiek inne przypominają wilki. Żyją w stadzie i - choć wobec ludzi są przyjacielskie i skore do zabawy - potrafią zaatakować psa nie pochodzącego z ich stada. Swój wilczy rodowód potwierdzają też wyciem.




Stworzone przez ludy północy rasy potrafią bez problemu dostosować się do życia w ciepłym mieszkaniu w centrum Europy. Psy te radzą sobie doskonale zarówno w domu, jak i na zewnątrz. Adaptują się do niemal każdych warunków i przy odpowiednim wychowaniu nauczą się dla nas robić niemal wszystko:
  • ciągnąć sanie maszera,
  • pięknie się prezentować na wystawach,
  • bawić się z dziećmi i brać udział w dogoterapii ( Psy 28 - foto 4 S. Kużniak),
  • odnosić sukcesy w próbach uciągu i zawodach posłuszeństwa,
  • wiernie towarzyszyć nam w codziennym życiu.
Istnieje właściwie jedna tylko dziedzina, w której psy polarne absolutnie się nie sprawdzają, mianowicie jako psy obronne i stróżujące - są po prostu przyjaźnie nastawione do wszystkich ludzi.

  metoda terapeutyczna i wychowująca - ma nieść radość kontaktu z psem, a przy okazji mająca działanie rehabilitacyjne. Oprócz ćwiczeń fizycznych, które dzieci wykonują mimochodem, bawiąc się z psami, czują się akceptowane, potrzebne, lubiane i ważne. Stają się bardziej śmiałe, otwarte, nie boją się psów i przestają bać się ludzi. Rozluźnione w bezstresowej zabawie zapominają o swoich problemach. Radość i uśmiech, który jest widoczny na twarzach dzieci zawsze towarzyszy tym zajęciom.

Aforyzm: Uśmiech psa znajduje się w jego ogonie - W. Hugo


ALASKAN MALAMUT SIBERIAN HUSKY SAMOJED PIES GRENLANDZKI ALASKAN HUSKY

foto: E.G.Wydra

foto: S.Kuźniak

foto: A.A.Kłosińscy

foto: E.G.Wydra

foto: M.Szmurło

Alaskan Malamut jest psem eskimoskim. Swoją nazwę otrzymał od grupy Inuitów (z plemienia Mahlemiut). To największy i najsilniejszy pies zaprzęgowy. Z uwagi na swoje właściwości wykorzystywany był do transportu ciężkich ładunków na znaczne odległości, co dało mu przydomek "lokomotywy północy". Zwierzęta te są bardzo inteligentne, mają silną wolę. Poza tym mają łagodne usposobienie, są bardzo przyjacielskie wobec ludzi.

Z umaszczenia malamut przypomina wilka. Oczy są zawsze brązowe. Ogon noszony na grzbiecie tworzy piękny pióropusz. Malamut ma wspaniałe futro. Istnieją dwa rodzaje ubarwienia: szare (od srebrzystego po czarne) i brązowe (od piaskowego po rude). (fot. E.G. Wydra, M. Snela)


Najmniejszy i najlżejszy z psów zaprzęgowych pochodzi z rejonu północnej Syberii, gdzie hodowany był przez plemię Czukczów. Samo słowo "husky" oznacza w miejscowym języku "ochrypły". Husky jest psem niezwykle energicznym, ciekawskim i przebiegłym. Ma łagodny charakter. Psy te są niezależne, nie lubią się podporządkowywać i nie tolerują przymusu fizycznego, mimo tego są dobrymi towarzyszami i pracownikami pełnymi dobrej woli. Husky mierzą najwyżej 60 cm, mogą mieć oczy niebieskie lub brązowe, spotyka się jednak zwierzęta o różnej barwie oczu (jedno brązowe, drugie niebieskie). Husky zostały sprowadzone do Kanady w 1909 r. W porównaniu z miejscowymi psami zaprzęgowymi - husky wydawały się być tak niepozorne, iż początkowo zostały wyśmiane i ochrzczone mianem "syberyjski szczur". Zaprzęgi owych "szczurów" zrobiły zawrotną karierę w wyścigach na Alasce zyskując sławę i uznanie. W Polsce pierwszy husky pojawił się w 1983 roku.


Samojedy pochodzą z terenów północnej Syberii, z regionu, który zamieszkiwał lud Samojedów. Psy te zwane były przez nich biełkami, wykorzystywane jako psy pasterskie, myśliwskie, rzadko zaprzęgowe. W zaprzęgach nie są bardzo szybkimi psami, lecz cechuje je duża wytrzymałość. Psy te są eleganckie, pełne wdzięku i pewne siebie. Posiadają ciemnobrązowe oczy o czujnym wyrazie. Zawsze występują w maści białe. W przeciwieństwie do innych ras północy często szczekają. Są to psy rodzinne, przyjaźnie nastawione do ludzi, a zwłaszcza do dzieci. Są nieco niezależne - potrafią na długo się obrazić.


Pies grenlandzki, którego ojczyzna jest, (na co wskazuje sama nazwa) Grenlandia należy chyba do najbardziej wytrzymałych psów zaprzęgowych. Jego wielka, wytrwałość, odporność na warunki klimatyczne, siła w połączeniu z bardzo niewielkimi wymaganiami czynią go niezrównanym pomocnikiem człowieka w tym surowym klimacie. W stosunku do ludzi jest wesoły i przyjacielski. Ma bardzo żywy temperament, jest wiernym i uczuciowym psem. Jego oczy mają wyraziste, szczere i odważne spojrzenie. Z reguły są ciemne, lecz mogą też być zbliżone do koloru szaty psa.


Nie jest to, jak sugeruje nazwa, krzyżówka alaskan malamuta z syberian husky. Psy te przybyły na teren Ameryki Północnej wraz z emigrantami z północnej Rosji. Pomimo że nie jest to rasa uznana przez organizacje kynologiczne, prywatne rodowody tych psów sięgają kilku pokoleń wstecz. Są to psy średniej wielkości, o lekkim kośćcu, ale bardzo wytrzymałe i szybkie.



foto: M.Snela

foto: M.Snela

foto: AA.Kłosińscy

foto: M.Snela

foto: M.Snela




Trochę historii



Sport zaprzęgowy to najstarsza forma (po wspólnym polowaniu) współpracy człowieka i zwierzęcia. Sport ten wymaga idealnego zgrania człowieka z jego zwierzętami. Psi zaprzęg to zwarta i współpracująca ze sobą grupa psów kierowana przez maszera.








  (musher) kanadyjskie słowo oznaczające poganiacza psów




Team - czyli kto jest kim w zaprzęgu?



W dobrze wytrenowanych zaprzęgach każdy z psów ma swoje stałe miejsce, na którym zwykle biega i na którym najlepiej pracuje.


Na czele zaprzęgu biegnie pies określany jako lead-dog (lider). To od niego zależy praca całego zaprzęgu. Powinien być idealnie podporządkowany maszerowi i w każdych warunkach słuchać komend, zaś cały zaprzęg musi ślepo podporządkować się jego kierownictwu.


Tuż za liderem biegnie speed-dog. Powinien to być najszybszy pies w zaprzęgu rozumiejący komendy.


Po środku biegnie swing-dog - pies, który jest zarówno szybki, jak i silny.


Najbliżej pojazdu biegnie wheel-dog. Do tej funkcji wybiera się najsilniejsze psy z całego zespołu.


Lider zaprzęgu nie zawsze jest przewodnikiem stada, czyli dominującym psem w sforze. Człowiek nie wyznacza przodownika; staje się nim pies najsilniejszy i najdzielniejszy, który własnymi zębami i pazurami wywalczy sobie posłuch.


Komendy - czyli język maszera


Maszer kieruje zaprzęgiem wydając jedynie komendy słowne.


Wielu maszerów uczy swoje psy takich poleceń jak:

  • go - naprzód
  • gee - prawo
  • haw - lewo
  • whoa - stój
  • on by - biegnij prosto ignorując zakręty

Zabronione jest używanie bata czy też lejców.



Sposoby zaprzęgania psów i stake-out


  ten rodzaj zaprzęgu używany jest na terenach gęsto zrośniętych (do dziś tak zaprzęgane są psy w Skandynawii). Ten system zaprzęgania praktyczny jest dla małych zaprzęgów.

  psy zaprzęgane są parami. Na przedzie zaprzęgu może znajdować się jeden lider lub dwóch. Jest to najczęściej stosowany sposób zaprzęgania podczas wyścigów.

  każdy pies połączony jest indywidualną liną z saniami, liny te mają różną długość, tak że na czele wachlarza znajduje się lider. Jest to najlepszy sposób zaprzęgania na pełnym zdradliwych kałuż i rozpadlin przybrzeżnym lodzie, gdyż pozostawia każdemu zwierzęciu swobodę ruchów, co przyczynia się do dobrego samopoczucia całego zespołu. Stosowany przez Inuitów.



Sanie maszera



Sanie wyścigowe - bardzo wytrzymałe, lekkie pojazdy zaprzęgowe, z płozami pokrytymi tworzywem sztucznym zapewniającym lepszy poślizg, wyposażone w hamulec i kotwicę śnieżną. Na saniach znajduje się specjalna torba do przewożenia psa. (foto:E.G Wydra)



Stake - out
(czyli miejsce postoju psów podczas wyścigów)



  system uwiązania psów na postoju, metalowa lina lub łańcuch zaopatrzone na końcach w długie, metalowe bolce służące do przymocowania stake-out do ziemi. Od łańcucha głównego odchodzą łańcuchy przeznaczone do uwiązania poszczególnych psów



Samochody do przewozu psów na zawody

   



Humor pod psem!





Mówi Eskimos do Eskimosa:
-Stary, wczoraj był taki mróz, że psy mi na zakręcie popękały.






Krótka historia wyścigów psich zaprzęgów
Pierwszy wyścig zorganizowano na Alasce w 1907 roku. Dystans wynosił 408 mil.

Do najbardziej znanych wyścigów zaliczyć należy Iditarod upamiętnijący wydarzenia z 1925 roku ( patrz - "wyścig po życie"), "All Alaska Sweepstake", "Yukon Quest" . Również w Europie wyścigi psich zaprzęgów znalazły szerokie grono entuzjastów. Powstały wyścigi "Pirena", "Alpirod" a ostatnio najdłuższe w Europie - skandynawskie zawody Finnmarkslopet (1000 km). W tej dyscyplinie rozgrywane są Mistrzostwa Świata i Mistrzostwa Europy, czynione są także starania o wpisanie wyścigów do programu dyscyplin olimpijskich.

Tradycje tego sportu w Polsce są jeszcze krótkie, chociaż możemy poszczycić się już znacznymi sukcesami. Pierwszy polski wyścig odbył się w Pomiechówku w 1991 r. Zainteresowanie tym wspaniałym sportem wciąż wzrasta, czego dowodem jest szereg imprez cyklicznie organizowanych w sezonie zimowym: Mistrzostwa Polski, Puchar Polski, Finał Pucharu Europy. Odbywają się także wyścigi długodystansowe: Tropem Wilka - 600 km w Puszczy Agustowskiej, w Gorcach (Rabka - 300km) i w Bieszczadach - wyścig "W krainie Wilka".


Najsłynniejszy wyścig to - "wyścig po życie" - legendarnego Balto


W 1925 roku (27.01-02.02) wybuchła w Nome na Alasce epidemia dyfterytu. Ludzie potrzebowali surowicy, którą trzeba było dowieźć z odległego o 1100 km miasta Nenana. W drogę z surowicą wyruszyło 20 zaprzęgów, 160 psów. Była zima, temperatura minus 50 stopni Celsjusza, lodowaty wiatr wiał z prędkością do 100 km/h, szalała burza śnieżna. Transport trwał pięć i pół dnia, a pierwszy do Nome dotarł maszer Gunnar Kasson. Lider jego zaprzęgu nazywał się własnie Balto. Dla upamiętnienia tego zdarzenia oraz odwagi i wytrzymałości psów, które pomogły uratować mieszkańców Nome co roku rozgrywany jest wyścig Iditarod, którego trasa wiedzie niemal przez całą Alaskę (1600km). W nowojorskim Central Parku bohaterskiemu psu wzniesiono pomnik i zamieszczono napis: "Wytrzymałość, Wierność, Mądrość"





CIEKAWOSTKA


Maszer Gunnar Kassen wraz z przewodnikiem Balto i całym zaprzęgiem malamutów został zaproszony na kilku miesięczną wycieczkę po USA. Obywatele miasta Cleveland w stanie Ohio, a przede wszystkim dzieci zebrały pieniądze i odkupiły zaprzęg do Brookside ZOO, aby nie musiał on już więcej pracować w nadludzkich warunkach. Balto przeżył tu 14 lat. Jeszcze za jego życia postawiono mu pomnik wykonany z brązu przez rzeźbiarza F. G. Roth`a, który stoi do dzisiaj w Nowojorskim Central Parku


WYŚCIGI


Najbardziej popularnym rodzajem zawodów psów zaprzęgowych są wyścigi na saniach...

...i na wózkach


W zależności od długości trasy dzielą się na:


  • wyścigi sprinterskie - zawody krótkodystansowe 5 - 20km;
  • wyścigi średniodystansowe 40 - 100km;
  • wyścigi długodystansowe - liczące co najmniej 100km.

Startujące zaprzęgi podzielone są na klasy, uzależnione od ilości psów w zaprzęgu, jak też i rasy psów.


SKIJORING






Jest to młoda konkurencja sportu zaprzęgowego - narciarz i pies. Konkurencja ta wywodzi się ze Skandynawii. ( zasady jak w cani - crossie) W Europie skijoring uprawia się przede wszystkim z jednym psem, a np. na Alasce używa się co najmniej dwóch psów.












CO TO JEST CANICROSS?


Canicross to stosunkowo młoda dyscyplina sportowa wyodrębniona z tradycji zawodów psich zaprzęgów ras północnych. Jest to bieg człowieka (mushera) z psem. Pies biegnie w specjalnej uprzęży i jest połączony liną z musherem. Lina posiada zainstalowany amortyzator łagodzący gwałtowne szarpnięcia, co zapewnia komfort i bezpieczeństwo zarówno dla psa jak i mushera. Lina mocowana jest do pasa biodrowego.

Zasady współzawodnictwa są proste. Pies biegnie przed zawodnikiem ciągnąc go. W przypadku, gdy zawodnik ciągnie za sobą psa lub, gdy pies nie chce współpracować zawodnik zostaje zdyskwalifikowany.

Współzawodnictwo jest podzielone na kategorie wiekowe i na kategorie wagowe psa. Zawody rozgrywane przy okazji zawodów psich zaprzęgów.




CIEKAWOSTKA
Zbadano, że intensywny, 15-kilometrowy bieg za psem oczyszcza nasze aorty z nadmiaru cholesterolu, dotlenia płuca i serce oraz rozwija muskulaturę. Zamiast stosować kosztowne szczepionki przeciw grypie, wzmacniajmy nasze organizmy dotrzymując kroku naszym czworonożnym przyjaciołom!



Aforyzm:
Wielcy ludzie mają zazwyczaj tak wielkie serce, że się w nich zawsze znajdzie kącik dla uczciwego psa.

K.Makuszyński



Na biegun z psim zaprzęgiem!


  • 1909 - Robert Peary 5-i Mathew Hensonem zdobyli biegun północny, korzystając z psich zaprzęgów;
  • 1968 - 1969 - transarctic Expedition - wyprawa Wally Herberta z pomocą psich zaprzęgów przechodzi Morze Arktyczne i przez biegun północny ;
  • 1978 Uemura samotnie z psim zaprzęgiem dociera na biegun północny;



Wyprawa polarna z psami - Pierwsze zdobycie bieguna


W czerwcu 1908 r. amerykański admirał Robert Edwina Peary pożeglował na północ ku biegunowi na pokładzie statku "Roosevelt". Na północno-zachodnim wybrzeżu Grenlandii, Peary zaokrętował 50 Eskimosów i zabrał na pokład 250 psów. W lutym 1909 r. Peary wyruszył z pięcioma grupami wspierającymi w pierwszy etap podróży. Cztery grupy zostały wkrótce odesłane z powrotem do bazy i tylko piąta towarzyszyła Peary'emu aż do 87°47'N. Stąd do bieguna w linii prostej było 246 km, a do przejścia po lodach ok. 300 km.

2 kwietnia 1909 r. Peary, jego czarny służący Hanson i czterej Eskimosi opuścili obóz i ruszyli na północ. Towarzyszyło im czterdzieści najlepszych psów zaprzężonych w cztery sanie z zapasami żywności na 40 dni.

7 kwietnia 1909 r. o godz. 10 Peaery stanął na Biegunie Pólnocnym Ziemi. Pierwszy w dzijach świata. Tego samego dnia o godz. 16 wyprawa ruszyła w drogę powrotną. Nim Peaery zdążył powrócić do Stanów Zjednoczonych, oznajmiono mu, że zdobywcą bieguna pólnocnego jest nie on, lecz doktor Cook, który dotarł tam rzekomo już przed rokiem. Przez wiele lat uważano, że Peary do bieguna nie dotarł. Powołana w 80 lat później komisja, po zbadaniu dziennika podróży oraz wykonanych zdjęć stwierdziła jednoznacznie, że Peary jednak biegun zdobył.

Gdański zaprzęg na Spitsbergenie

Dwaj studenci Jacek Karaś i Rafał Świętoniowski w towarzystwie 3 - psów rasy alaskan malamute wyruszyli w 2001 roku na podbój Spitsbergenu. Celem podróży było sprawdzenie, czy psy ras północnych, które od kilku pokoleń mieszkają w Europie, nie zatraciły swoich zdolności przystosowawczych do ciężkich warunków, jakie panują na Arktyce. Wyprawa się powiodła, psy spisywały się wspaniale niczym nie ustępują rodowitym grenlandom, a nasi odważni polarnicy wrócili do kraju ze sworą powiększoną o 9 rodowitych grenlandzkich psów.


Eskimosi w Polsce


Dariusz Morsztyn to propagator kultury i tradycji eskimoskich. Człowiek który opracował jedyny w Europie program rekreacyjny oparty na kulturze eskimoskiej gdzie jazda zaprzęgiem jest jego częścią Organizator prestiżowych wyścigów psich zaprzęgów na Mazurach, czynny zawodnik, założyciel i Wódz Naczelny Stowarzyszenia Harcerski Ruch Ochrony Środowiska im. św. Franciszka z Asyżu (www.hros.mazury.pl), nauczyciel WF, mors, indianista, biegacz długodystansowy, autor kilku publikacji dla nauczycieli, bohater kilku filmów i wielu reportaży, laureat nagród i wyróżnień - m.in. za zasługi dla rozwoju turystyki.


Zapraszamy także do rozwiązania zagadek związanych z tą lekcją


©2004 Marek Kamiński Foundation